Industrija

Industrija je dominantna privredna grana u Republici Srpskoj i na području Komore Banja Luka. Od ukupno 9.637 preduzeća u Republici Srpskoj na nivou Područne privredne komore Banja Luka radi 5.257 preduzeća. Od ovog  boja preko 60% je u oblasti industrije.

U Republici Srpskoj 260 preduzeća u poslovanju koristi standarde kvaliteta, a na  području  Komore  Banja Luka standarde koristi 178 preduzeća, uglavnom jerdan od certifikata ISO 9000.
Od ukupnog  broja certifikovanih preduzeća, 60% se odnosi na oblast industrije, a 40% na oblast trgovine, turizma i lokalnih zajednica.

Osnovne industrijske grane su:

• ENERGETIKA
• METALURGIJA I PRERADA METALA
• ELEKTRO I HEMIJSKA INDUSTRIJA
• INDUSTRIJA PRERADE DRVETA
• INDUSTRIJA TEKSTILA, KOŽE I OBUĆE
• GRAFIČKA INDUSTRIJA
• INDUSTRIJA GRAĐEVINSKOG MATERIJALA
• PREHRAMBENA INDUSTRIJA

ENERGETIKA

Obuhvata proizvodnju i prenos električne energije i proizvodnju naftnih derivata. Na području Komore Banja Luka značajan proizvođač električne energije je HE Bočac  sa projektovanim kapacitetom110 MW.

Najveće termo elektrane smještene su van područja regiona Banja Luka a to su RiTE Ugljevik nominalne snage 300MW i RiTE Gacko nominalne snage 300 MW , a u fazi izgradnje je i TE Stanari kod Doboja  i II faza TE Gacko nominalne snage 600-700 MW.
Najznačajnije hidroelektreane su Hidroelektrane na Trebišnjici 840 MW, HE Višegrad 315 MW, a u pogonu je 5 distributivnih hidroelektrana.

Proizvodnja i snabdijevanje električnom energijom u društvenom bruto proizvodu učestvuje sa 5,5%

Najznačajniji proizvođači uglja su Rudnik Ugljevik sa godišnjom proizvodnjom 1.500.000 tona mrkog uglja, rudnik Gacko sa godišnjom proizvodnjom 2.200.000 tona, rudnik Miljevina 100.000 ton i rudnik Stanari sa projektovanom godišnjom proizvodnjom 300.000 tona.

Proizvodnju derivata nafte obavljaju Rafinerija Brod i Rafinerija ulja Modriča.

Mogućnosti ulaganja ogledaju se u ulaganju u razvoju malih hidroelektrana za izgradnju kojih je Vlada Republike Srpske dodjelila koncesije. Neke od njih kao što su  na slivu rijeka Vrbas, Pliva, Janja, Ugar, Vrbanja i Crna rijeka  ukupnog kapaciteta -38 MXE nalaze se u fazi projektovanja ili početne izgradnje.

Osim toga velike mogućnosti postoje u iskorištenju energije vjetra kroz izgradnju vjetroelektrana. Na području planina Manjače i Vlašića već su izrađene studije atlasa vjetrova.
Preduzeća koja obavljaju ovu privrednu djelatnost ogranizovana su granski u  Privrednoj  komori Republike Srpske u Udruženju energetike,  dok je u Područnoj komori Banja Luka organizovan Savjet za prerađivačku industriju.

METALURGIJA I PRERADA METALA

Metalurgija i prerada metala, posmatrano sa stanovišta instalisanih kapaciteta, su veoma značajan segment industrije Republike Srpske  i područja Komore Banja Luka. U ovoj oblasti trenutno je aktivno  190 preduzeća.
Metalurgija obuhvata preduzeća iz oblasti crne i obojene metalurgije. U preradi metala dominiraju  metaloprerađivačka industrija, mašinogradnja i proizvodnja saobraćajnih sredstava.
Ovaj sektor je trenutno najveći izvoznik iz Republike Srpske. Njegovi najznačajniji izvozni proizvodi su glinica, željezna ruda, cijevi i proizvodi od čeličnih cijevi, aluminij i dr. Izvoznici su preduzeća koja su preko svojih strateških partnera uspjela da dođu do inostranog tržišta.

Najznačajnija preduzeća su Alpos Prnjavor, Metal Gradiška, Jelšingrad Livar Banja Luka Arcelor Mittal Prijedor, Jelšingrad Prnjavor, Metalna industrija Prijedor, Bosnamontaža Prijedor i drugi.

U oblasti proizvodnje željezne rude najznačajniji proizvođač je Arcelor Mittal, Omarska Prijedor, sa godišnjom proizvodnjom od 1.200.000 tona. Na ovom lokalitetu značajno je nalazište Buvač čije se zalihe procjenjuju na 35 miliona tona i čija eksploatacija uskoro započinje.Osim toga značajni kapaciteti su i rudnik boksita Mrkonjić Grad i rudnik bentonita Šipovo.

Intenzivno se razvijaju privatna preduzeća, koja imaju proizvode za svjetsko tržište i koja su nastala na zdravim osnovama. Ova preduzeća, uz jake sisteme pokrenute stranim investicijama, prilivom znanja i upravljačkih vještina, čine okosnicu metalurgije i prerade metala Republike Srpske i Bosne i Hercegovine.

U posljednje vrijeme izražena je inicijativa ka osnivanju poslovnih udruženja (klastera i dr.) koja predstavljaju značajan činilac u procesu lokalnog ekonomskog razvoja. Veliki broj preduzeća, naročito novoosnovanih, se uključuje u organizovane industrijske zone za mala i srednja preduzeća.

Počev od 2006.godine povećava se  broj preduzeća koja imaju jedan od certifikata ISO 9000 kao i CE znak , što je uslov za saradnju i izvoz u razvijene industrijske zemlje, te uspostavljanje podugovarčkih i strateških partnerstava. U okviru Privredne komore Republike Srpske organizovano je Udruženje metalurgije i prerade metala čija je uloga identifikacija aktivnosti koje će doprinijeti poboljšanju ovog poslovnog sektora.Na nivou Područne komore konstituisan je Savjet za prerađivačku industriju u kome preduzeća iz oblasti industrije metalurgije i prerade metala ostvaruju svoje interese.

ELEKTRO I HEMIJSKA INDUSTRIJA

Obuhvata preduzeća iz oblasti elektro industrije, hemijske i gumarske industrije, te industrije nemetala, proizvodnju kancelarijskih i računarskih mašina, proizvodnju TV i komunikacione opreme, medicinskih i optičkih instrumenata, boja i lakova, proizvoda od plastike, farmaceutskih proizvoda i dr.

U Republici Srpskoj egzistira preko 350 preduzeća iz ovih oblasti, od kojeg broja na području Komore Banja Luka je oko 200 preduzeća.Najznačajnija preduzeća su Mikroelektronika Banja Luka, Hemofarm Banja Luka, Standard Gradiška, Lanaco Banja Luka, Alf-om Banja Luka,  Nora plast Banja Luka, Peštan Banja Luka, Eurohem Banja Luka, Bemind Banja Luka, Stirokart paneli Srbac,  Bentonit Šipovo, New sanatron Novi Grad i dr.
Na nivou Privredne komore Republike Srpske članice Komore  organizovane su kroz Udruženje elektro, hemijske, gumarske i industrije nemetala, a u Područnoj komori kroz Savjet za prerađivačku industriju.

INDUSTRIJA PRERADE DRVETA

Sektor drvne industrije je strateška grana u privredi Republike Srpske i područja Banja Luka, a najveći dio svojih prihoda ostvaruje od izvoza. Od ukupno 576 preduzeća u Republici Srpskoj,  koja zapošljavaju 9.697 radnika i koja se bave primarnom, polufinalnom i finalnom preradom drveta u okviru Područne komore Banja Luka djeluje 277 preduzeća. Primarnom preradom se bavi 24% preduzeća, polufinalnom 25%, a 51% su privredni subjekti koji se bave proizvodnjom namještaja i građevinske stolarije.
   
Od ukupne proizvodnje preko 60% se izvozi. Ovome treba dodati i oko 2.000 radnika koji na nivou Područne komore rade u sektoru šumarstva, industrijskim plantažama, kao i sječi i izvozu drveta. Najznačajnija preduzeća su Nova DI Vrbas Banja Luka, Novi DIPO Podgradci,Standard Prnjavor, DI Vukelić Aleksandrovac, Fagus Kotor Varoš, DI Šipovo, Drvoprodex Banja Luka, Stolarija Rapić Gradiška, Javor Prijedor i dr.

Najveće mogućnosti ulaganja postoje u revitalizaciji preduzeća koja su u stečajnom postupku ( Kozara Kozarska Dubica, Lignošper Novi Grad, Enterijer Kotorsko, Maglić Foča i dr.) te proizvodnji masivnog i stilskog namještaja obzirom da je kvalitet drveta sa ovih područja najbolji u Evropi.

U okviru Privredne komore Republike Srpske organizovano je  Udruženje šumarstva i prerade drveta a u Područnoj komori Savjet za prerađivačku industriju.

INDUSTRIJA TEKSTILA, KOŽE I OBUĆE

Intenzivna grana industrije koja zauzima značajan segment prerađivačkog sektora.Najveći dio preduzeća obavlja usluge krojenja, šivanja i dorade ili tzv. „lohn“poslova, a tendencija jednog dijela većih proizvođača je na razvoju vlastitih kolekcija.
Jedan od bitnih uslova za realizaciju navedenog je ukidanje carina na repromaterijal.

Ova industrija zapošljava 10.800 radnika i sa 18% učešća u ukupnom izvozu predstavljatreću privrednu granu po vrijednosti ostvarenog izvoza.

U Republici Srpskoj ukupno djeluje 188 preduzeća. Na nivou Područne privredne komore Banja Luka  142 preduzeća se bavi proizvodnjom tekstila kože i obuće, od čega 40 preduzeća se bavi proizvodnjom kože i obuće, a 102 u oblasti tekstila.
Najznačajnija preduzeća u oblasti tekstila su: Carmen line Banja Luka, Sconto prom Prijedor, Gloria line Banja Luka, Exclusive Lingerie Banja Luka , Sana Linea Novi Grad, Miltex Banja Luka i dr.
U oblasti kože i obuće najznačajniji su Sportek Kotor Varoš, Bema Banja Luka, Dermal Kotor Varoš i dr.

 Velike kompanije iz Italije i Slovenije uložile su značajan kapital u revitalizaciju starih i izgradnju potpuno novih fabrika, a veliki broj naših preuzeća samostalno zaključuje ugovore sa trećim zemljama.
U okviru Privredne komore Republike Srpske organizovano je  Udruženje tekstila, kože i obuće a u Područnoj komori Savjet za prerađivačku industriju.

GRAFIČKA INDUSTRIJA

Grafička djelatnost, kao prateća proizvodnja i pružanje usluga, za potrebe privrede i van privrede, bilježi rast proizvodnje i porast učešća u industriji u cjelini. Instalirani kapaciteti su izuzetno veliki, međutim nedovoljno su iskorišteni. Obzirom da su kapaciteti bazne proizvodnje u ovom sektoru prestali s radom, sektor je zavisan o uvozu repromaterijala iz inostranstva.

Poslednjih godina ovaj sektor karakteriše osnivanje velikog broja malih odnosno mikro preduzeća. Tehničko-tehnološka opremljenost firmi iz ovog sektora je na visokom nivou.
Mogućnošću korištenja vrhunske računarske opreme raznih vrsta digitalnih kamera, skenera, te računara McIntosch i PC povećava se kvalitet čime se pooštrava konkurencija u ovom sektoru. Uvođenjem CTP tehnologija omogućena je štampa vrhunskih kolora. Pored toga proizvode se sve vrste komercijalne i transportne ambalaže.

Izdavačka djelatnost je sve značajnija i obuhvata štampanje knjiga, udžbenika, brošura, časopisa, revija, kataloga,  prospekata, kao i razne  vrste obrazaca.
Korisnici proizvoda i usluga preduzeća iz ovog sektora pripadaju različitim djelatnostima i oblastima industrije, kao i vanprivrednim djelatnostima. Velika konkurencija u ovom sektoru rezultira uvođenjem savremenije opreme čime se postiže viši nivo kvaliteta izrade što sve više opredjeljuje preduzeća i institucije iz Republike Srpske da koriste usluge preduzeća iz ovog sektora.
U Republici Srpskoj trenutno postoji 162 preduzeća s oko 2260 radnika.

Mogućnosti ulaganja u ovoj djelatnosti postoje u osnivanju novih preduzeća sa visokom tehnologijom proizvodnje i obrade.
U okviru Privredne komore Republike Srpske organizovano je  Udruženje grafičke i informativne djelatnosti, proizvodnje papira i proizvoda od papira, a u okviru Područna komore Savjet za prerađivačku industriju.


INDUSTRIJA GRAĐEVINSKOG MATERIJALA

Industrija građevinskog materijala obuhvata proizvodnju cigle, crijepa, gline, vađenje i obradu kamena, proizvodnju kreča, gipsa, betona, vađenje šljunka i pijeska i ostalih nemetala.
Posljednih godina ova oblast bilježi dinamičan rast finasijskih pokazatelja, zbog povećane privredne aktivnosti u oblasti građevinarstva.

U Republici Srpskoj radi 188 preduzeća, sa 2.230 radnika.

Najznačajnija preduzeća na nivou područja su Niskogradnja Laktaši, Binis Banja Luka, Tvornica opekarskih proizvoda Banja Luka, Betonski proizvodi Banja Luka, Hidrat Čelinac, Japra Novigrad, Gas beton celkon Banja Luka.
 
Najveće mogućnosti ulaganja ogledaju se u revitalizaciji postojećih i izgradnji novih postrojenja za proizvodnju cementa, kreča kao i vađenju i drobljenju kamena.
Koncesije za proizvodnju cementa  već su dodijeljene za lokacije u Prijedoru.

U okviru Privredne komore Republike Srpske organizovano je  Udruženje Građevinarstva i industrije građevinskog materijala, a na nivou Područne komore Odbor za građevinarstvo i Odbor industrije građevinskog materijala.

PREHRAMBENA INDUSTRIJA 

Značajan segment privrede ovog regiona  čini prehrambena industrija  koja vrši finalizaciju poljoprivrednih proizvoda  i potstiče primarnu proizvodnju kako u obimu  tako i u kvalitetu  sirovinske osnove. Prehrambena industrija obuhvata poslovne subjekte iz oblasti prerade žita, konditorske i tjesteničarske industrije , prerade voća i povrća, ljekovitog i aromatičnog bilja, duvana , prerade mlijeka i mesa.

Po ukupnom obimu vrijednosti finalnih proizvoda  mljekarska i mesna industrija predstavljaju najobimniju grupaciju prerađivačke industrije , koja širokom  lepezom proizvoda može da zadovolji potrebe domaćeg tržišta.
          
U kapacitetima za preradu žita  primarna je mlinska proizvodnja brašna , griza i proizvodnja stočne hrane. Pekarsku i tjesteničarsku  industriju  čini veliki broj preduzeća i zanatskih radnji koje posjeduju visok kvalitet  i raznovrsnu ponudu  svojih proizvoda.
             
U poslednje vrijeme , u ekspanziji porasta broja kapaciteta za preradu  ljekovitog i aromatičnog bilja, proizvodnji organske hrane,  preradi smrznutih proizvoda i proizvodnji čipsa. 
   
Svojinsko i upravljačko transformisanje prerađivačkih kapaciteta, kao i ubrzan razvoj malih i srednjih preduzeća  teži ka jačanju proizvodne i ekonomske efikasnosti  i izmjeni strukture proizvodnje prema zahtjevima  domaćeg i  inostranog tržišta. Neovisno na povećanu proizvodnju poljoprivrednih i prehrambenih proizvoda , domaći proizvođači nisu u stanju da podmire domaće tržište , što predstavlja veliku mogućnost razvoja domaće proizvodnje. Neophodna su veća i operativnija financijska sredstva za novonastala preduzeća koja bi na osnovu vizije privatnog  menađmenta organizovala, nabavila i razvila  tehnologije koje predstavljaju temelj za razvoj  i proizvodnju  visoko-kvalitetnih  i konkurentnih proizvoda  za domaće i strano tržište. Stopa rasta proizvodnje prehrambenih proizvoda i pića u 2008. godini iznosi 4,6%. Stopa rasta proizvodnje duvanskih proizvoda iznosi 9,5%.

Prema sve zahtjevnijem domaćem i inostranom tržištu iz oblasti prehrambene industrije  na području ove regije, oko dvadesetpet   poslovnih subjekata posluje  u skladu sa zahtjevima standarda ISO 9001:2000, dok  njih šesnaest  ima uspostavljen HACCP sistem  kontrole.
    
Jedan od pravaca razvoja ovog segmenta privrede je  proizvodnja zdravstveno sigurne hrane  i stvaranje brendova zasnovanih na tradicionalnoj proizvodnji  i geograsfskom porijeklu proizvoda. U okviru Privredne komore Republike Srpske aktivno je Udruženje poljoprivrede, vodoprivrede, prehrambene i duvanske industrije sa svojih sedam grupacija: proizvodnja i prerada mlijeka; proizvodnja i prerada mesa; žitoprerađivači; proizvodnja i prerada ribe,  itd.

Članice Područne privredne komore Banja Luka koje se bave poljoprivredom, ribarstvom, vodoprivredom i proizvodnjom prehrambenih proizvoda, pića i duvana ili srodnim djelatnostima  aktivno djeluju preko  Savjeta za poljoprivredu i prehrambenu industriju. Uže specijalizovanim poslovnim subjektima  omogućeno je  da preko Odbora u okviru Savjeta za poljoprivredu i prehrambenu industriju  . (Odbor mlinske industrije, Odbor pekarske industrije, Odbor proizvodnje i prerade mesa i Odbor proizvođača Vlašićkog sira)pokreću inicijativu pred nadležnim organima  za donošenje propisa ili mjera  s ciljem stvaranja povoljnijeg  ambijenta privređivanja. Jedna od stalnih  aktivnosti  Savjeta i Odbora su promocija i organizovani nastup na sajmovima kako na domaćim tako zemalja okruženja.